عکاسی در ایران

عكاسی در ایران
مردم كشور ما خوش شانس بودند، چون كه زمان کمی لازم بود تا عكاسی به ایران برسد اولین عكس‌های ایران به شیوه داگر گرفته می‌شد. امپراطور روسیه نه تنها یك دستگاه دوربین عكاسی داگروتایپ را به دربار محمد شاه هدیه داد، بلكه همراه آن یك دیپلمات جوان به نام «نیكلای پاولف» را گسیل كرد كه تعلیم عكاسی دیده بود. هم او بود كه اولین عكس محمد شاه قاجار را انداخت. این زمان را حدود 1842 ذكر كرده‌اند. ناصرالدین میرزای ولیعهد در شمار اولین كسانی بود كه از او عكس گرفته شد.  بعد‌ها ناصرالدین شاه در سفری به اروپا بیشتر مجذوب عكاسی شد تا اینكه با حمایت خود كسانی را به اروپا فرستاد تا این صنعت را فرا گیرند و به ایران آورند.  او به عكاسی آنقدر علاقه پیدا كرد كه در بخشی از كاخش استودیوی عكاسی و تاریكخانه احداث كرد. در واقع راه‌اندازی اولین استودیوی عكاسی در ایران را می‌توان به نام ناصرالدین شاه نوشت. علاقه او به عكاسی تا آنجا امتداد یافت كه خودش شروع به عكاسی كرد. او در سفرهایش عكس می‌گرفت. جشن‌ها، شكارها، اردوها، عمارت‌های سلطنتی، خدمتكاران شاهی  و حتی زنان حرمسرایش از جمله دیگر عكس‌های او بودند. زیر عكس‌ها توضیحات عكس را شامل مكان، زمان و موضوع می‌نوشت. از همین روی او را می‌توان در زمره اولین عكاسان مستند ایران دانست. عكس‌های او كه اینك در« آلبوم خانه سلطنتی» كاخ گلستان نگهداری می‌شوند، مثال‌های بی‌بدیلی هستند از فرهنگ و رفتار زمانه خود و تصویری منحصر به فرد از دوره‌ای تاریخی در كشورمان. علاوه بر همه اینها او تعدادی عكاس را به نقاط دور دستی كه خود توان رفتنش را نداشت گسیل می‌كرد تا جای جای ایران را به تصویر كشند. در همین دوران بیش از 10 كتاب در زمینه عكاسی از زبانهای خارجی به فارسی برگردانده شد. با این همه عكاسی هنوز ویژه خانواده سلطنتی و خواص بود. اما این سنت دیری نپایید و عكس، آرام آرام، به بیرون از دیوارهای كاخ سلطنتی راه یافت.
در سال 1243 اولین عكاسخانه عمومی در تهران راه اندازی شد. قیمت 12 عدد عكس برابر با 4000 دینار بود. نمی‌دانم آن پول امروزه چه ارزشی‌ دارد، اما مشخص است كه هنوز هم قشر ضعیف جامعه امكان خرید آن را نداشتند. برخلاف روزهای آغازین عکاسی که عکس گرفتن برای بسیاری از مردم دنیا بیشتر به رویا می‌مانست، دیر زمانی نپایید تا این اختراع جدید راه خود را به منازل مردم دنیا باز کرد.
 امروز دیگر دوربین عکاسی جزیی از لوازم زندگی هر خانواده‌ای شده است. اما ما چقدر به نوع عکسی که می‌گیریم توجه نشان می‌دهیم؟ تجربه ثابت کرده که به جز آن دسته از کسانی که زندگی‌شان مستقیما در ارتباط با عکاسی است، بیشتر افراد جامعه متناسب با رشد تکنولوژی دوربین، دانسته‌های خود را درباره عکاسی و اینکه چگونه می‌توان به عکس بهتری رسید، رشد نداده‌اند.  اما چرا این موضوع مهم است و ما می‌خواهیم آن را با خوانندگان‌مان در میان بگذاریم. به نظرم تنها ذکر یک دلیل هم کافی است. ما خاطره‌انگیزترین لحظات عمر خود، همسر، فرزندان، والدین، دوستان، و حتی مناظر اطراف‌مان را ثبت می‌کنیم و نگه می‌داریم. پس چگونه است که تنها با کمی دقت و بسط دانش‌مان در این حوزه سعی نمی‌کنیم این کار را به بهترین وجه ممکن انجام دهیم. اگر واقعا علاقمندید که عکس‌های بهتری بگیرید، باید چیزهای بیشتری را یاد بگیرید. 

اولین عکس دنیا

  عکاسی: همزاد انسان
رویای تصویر و تصویر سازی از دیرباز با انسان بوده است. نقاشی‌های غار‌های آلتا میرا در اسپانیا كه قدیمی‌ترین سندهای تصویرسازی انسانی هستند این نظر را تایید می‌كند. به نظر می‌رسد اولین رویاهای بشر برای تصویرسازی به شیوه ای علمی در قرن 17 تحقق یافت. نقاشان آن دوره از وسیله ای استفاده می‌كردند كه ما امروز آن را كمرا آبسكیورا (اتاق تاریك) می‌نامیم؛ در واقع یك اتاق تاریك بزرگ كه حفره ای كوچك بر آن بوده كه مناظر بیرونی را بر سطح مقابل خود انعكاس می‌داد. نقاشان برای كپی برداری از آن استفاده می‌كردند.
اولین عكس دنیا را «ژوزف نیسفور نیپس» در سال 1826 ثبت كرد. نیپس از یك خانواده مرفه فرانسوی بود.  او به همراه برادرش از مخترعان مشهور فرانسه بودند. زمان نوردهی این عكس تقریبا 8 ساعت بود كه در مقایسه با زمان‌های امروزی عكاسی تقریبا باورنکردنی می‌نماید. سپس او با دیگر هموطن خود «لوی ژاك داگر» به همكاری پرداخت تا عكسهای بهتری تولید كنند. همكاری‌شان چند سال بیشتر به طول نینجامید چراكه نیپس از دنیا رفت و داگر به تنهایی به تحقیقات خود ادامه داد تا اینكه در سال 1839یك شیوه عكاسی ابداع كرد و آن را به تبعیت از نام خود داگروتایپ نام گذاشت. او زمان نوردهی را پایین آورد اما هنوز نیاز بود برای عكاسی از یك پرتره، سوژه مدتی ثابت بنشیند. به همین لحاظ از نوعی صندلی استفاده می‌شد كه حتی سر و گردن سوژه‌ها نیز بر آن تكیه می‌یافت. معمولا سوژه از زاویه ای عكاسی می‌شد كه  این قطعات در پشت بدنشان مخفی بشود. علاوه بر این، شیوه او گران بود و هر عكس پرتره بیش از 1000 دلار امروزی، هزینه روی دست مشتری می‌گذاشت و تازه قابلیت كپی برداری هم نداشت.
«ویلیام فاكس تالبوت» انگلیسی كه تحقیقات عكاسی خود را در انگلیس انجام می‌داد، توانست زمان نوردهی را نسبت به شیوه داگر فرانسوی كاهش دهد و در 1840 برای اولین بار توانست كاغذ عكاسی را اختراع كند. «جان هرشل» انگلیسی اولین كسی بود كه از واژه «فوتوگرافی» استفاده كرد. در 1840 عمده تكنیك‌های اساسی عكاسی كشف شده بود. مسئله عمده در این زمان وزن زیاد و حجم دستگاه‌های عكاسی بود كه بدون وسیله حمل كمكی، قابل انتقال نبود. این موضوع بر روند استفاده همگانی از عكاسی خدشه وارد می‌كرد. چهل و چند سال طول كشید تا مردی آمریكایی بتواند این مشكل را حل كند. مردی كه ما امروز او را با نام كداك می‌شناسیم و دنیا بسیار مرهون كارهای او در زمینه عكاسی است.
در 1884 «جرج ایستمن» آمریكایی تكنولوژی فیلم را بسط داد و با به كار گیری حلقه‌های رول فیلم برای ثبت عكس به جای صفحه‌های عكاسی پیشین، برای همیشه راه عكاسی را عوض كرد. ایستمن در 1889 برای اولین بار دوربین‌های جعبه‌ای چوبی عكاسی را به صورت انبوه تولید و به بازار عرضه كرد. او كمپانی خود را با نام كداك تاسیس كرد و دوربین‌های جعبه‌ای خود را با همین نام و شعار «شما فقط دكمه را بفشارید، مابقی را بر عهده ما بگذارید!» عرضه كرد. این دوربین‌ها چوبی بودند و مقدار فیلمی كه در آن تعبیه شده بود، كفاف گرفتن 100 عكس را می‌داد. این دوربین‌ها پس از عكاسی توسط مردم به دفتر كمپانی ارسال می‌شد تا فیلم آن ظاهر و عكس‌هایش به چاپ برسد. سپس همان دوربین‌ها با فیلم‌های تازه دوباره به بازار عرضه می‌گشت.  ایستمن اولین كسی بود كه فرصت عكاسی را برای توده‌ها هموار ساخت. در سال 1901 دوره فروش صنعتی عكاسی با دوربین «كداك برونی» شروع شد.  در 1913 اسكار بارناك اولین دوربین 35‌میلی متری را ساخت. این همان دوربینی است كه اساس دوربین‌های عكاسی امروزی است و همه ما برای عكس‌های مان از آن سود می‌کنیم. تا این زمان مردم فقط امكان عكاسی سیاه و سفید داشتند و مقارن همین زمان عكاسی رنگی برای اولین بار مهیا شد. اتفاق مهم دیگر این بود كه در این زمان كیفیت عكس‌ها تا آنجا رشد كرد كه در مقایسه با دید انسانی، عكس‌ها جزئیات بیشتری را ثبت می‌كردند و نشان می‌دادند.  از این زمان به بعد، گرچه عكاسی پیشرفت‌های زیادی داشته، كمپانی‌هایی  در چند كشور آغاز به كار كرده‌اند، دوربین‌های متنوعی ابداع گشته  و عكاسی صنعت پر در آمدی شده، اما بیش از صد سال طول كشیده تا عكاسی و صنعتش شیوه‌های ابتدایی عكاسی را بسط دهند و به چیزی برسند كه ما امروز آن را به نام عكاسی دیجیتال می‌شناسیم.